Povodom inicijative za ukidanje naknade za podsticanje korištenja obnovljivih izvora energije i efikasne kogeneracije (OIEiEK) u Federaciji Bosne i Hercegovine, Operator za obnovljive izvore energije i efikasnu kogeneraciju (Operator za OIEiEK) smatra važnim ukazati na značaj i svrhu sistema podsticanja OIEiEK, posebno u kontekstu zaštite građana, investitora i svih učesnika u sistemu podsticaja.
Prikupljanje naknade za podsticanje korištenja OIEiEK predstavlja zakonom uspostavljen mehanizam finansiranja sistema podsticaja OIEiEK u Federaciji BiH. Sredstva prikupljena po ovom osnovu koriste se za isplatu sredstava privilegovanim proizvođačima električne energije iz obnovljivih izvora energije, finansiranje provedbe Programa o sufinansiranju prosumera iz kategorije domaćinstva, kao i finansiranje troškova rada Operatora za OIEiEK kako bi se osigurali uslovi za funkcionisanje sistema podsticaja.
Posebno naglašavamo da naknada za korištenje OIEiEK predstavlja ključni finansijski osnov za razvoj prosumerskog modela u Federaciji BiH. U skladu sa Zakonom o korištenju obnovljivih izvora energije i efikasne kogeneracije, najmanje 10% od planiranog ukupnog iznosa naknade za podsticanje koristi se za jednokratno sufinansiranje izgradnje postrojenja prosumera iz kategorije domaćinstva. Na taj način sredstva prikupljena od naknade za podsticanje usmjeravaju se direktno prema građanima, omogućavajući im da kroz izgradnju solarnih elektrana za vlastite potrebe aktivno učestvuju u energetskoj tranziciji, ostvaruju finansijske uštede i jačaju vlastitu energetsku nezavisnost.
U tom smislu, eventualno ukidanje ovog sistema finansiranja, bez prethodno uspostavljenog održivog alternativnog modela, moglo bi direktno uticati na realizaciju budućih programa podrške građanima, koji planiraju ulagati u prosumerska postrojenja, ali i na stabilnost postojećih obaveza u sistemu podsticaja.
Istovremeno, Federacija BiH provodi reformu sistema podsticaja kroz transparentnije i tržišno orijentisane modele, uključujući provođenje FIT i FIP aukcija. Ovakav model omogućava da se pravo na podsticaj dodjeljuje kroz konkurentan postupak najpovoljnijim ponuđačima, što doprinosi racionalnijem korištenju sredstava prikupljenih po osnovu naknade i ekonomski povoljnijem sistemu podsticaja.
Posebno ističemo da su podaci o provedbi sistema podsticaja transparentni i javno dostupni. Operator za OIEiEK redovno objavljuje izvještaje o prikupljenim i utrošenim sredstvima iz naknade za podsticanje, kao i registre privilegovanih proizvođača, čime je javnosti omogućen uvid u način raspodjele sredstava u sistemu podsticaja.
Slijedom svega naprijed navedenog, smatramo da je o pitanjima energetskog razvoja i energetske tranzicije potrebno voditi argumentovanu i stručnu javnu raspravu, zasnovanu na potpunim i tačnim informacijama, imajući u vidu značaj ovih procesa za građane, investitore, privredu i ukupni razvoj Federacije BiH.
Operator za OIEiEK svoje nadležnosti provodi isključivo u okviru Zakona o korištenju obnovljivih izvora energije i efikasne kogeneracije i podzakonskih akata Federacije BiH, te ostaje opredijeljen transparentnom radu, zaštiti interesa građana i investitora, razvoju prosumerskog modela i daljem unapređenju sistema obnovljivih izvora energije u Federaciji BiH. Ukidanje naknade za obnovljive izvore energije značilo bi direktno zaustavljanje finansiranja novih OIE projekata, usporavanje energetske tranzicije i ozbiljan udar na energetsku stabilnost i investicijsku sigurnost Federacije BiH – navodi Goran Valka, v.d. predsjednika Uprave Operatora za OIEiEK.
